Wanneer we het over psychische aandoeningen hebben, spreken we over een zeer breed scala aan stoornissen, van milde depressie tot schizofrenie. Simpel gezegd is een psychische aandoening een toestand die iemands vermogen om te denken, voelen, verwerken en op een gepaste manier te reageren op levenssituaties aantast. De menselijke hersenen zijn het controlecentrum van ons lichaam; wanneer dit niet goed functioneert, heeft dit gevolgen voor al het andere en kan het leiden tot kwetsende of schadelijke gedachten en handelingen. Psychische aandoeningen kunnen ons beeld van God en van de mensen om ons heen vertekenen. Soms dragen psychische aandoeningen bij aan zondig gedrag. Maar het goede nieuws is dat God een barmhartige God is die onze worstelingen ziet en ons kan helpen om met psychische aandoeningen om te gaan, en zelfs hulp, genezing en hoop kan bieden!
De waarheid is dat veel mensen psychische aandoeningen nog niet volledig begrijpen. Psychische aandoeningen kunnen meerdere oorzaken hebben. Sommige oorzaken zijn erfelijk, andere worden veroorzaakt door hormonale of chemische onevenwichtigheden. Veel factoren, zoals voeding, lichaamsbeweging en slaap, beïnvloeden de geestelijke gezondheid. In de meeste gevallen kunnen professionele begeleiding, de juiste medicatie en een competente therapie helpen om de symptomen te verlichten. Sommige psychische aandoeningen worden veroorzaakt door traumatische gebeurtenissen of misbruik in de kindertijd en moeten, net als deze, zorgvuldig worden behandeld.
Er is nog een factor die vaak over het hoofd wordt gezien. Vaak heeft wat we psychische aandoeningen noemen een spirituele component, en als die niet wordt aangepakt, houdt het iemand in gevangenschap. Wij zijn geschapen naar het beeld van God. Hij is een Drie-eenheid: God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest. Hij heeft ons naar Zijn beeld geschapen: geest, ziel en lichaam. Als schepselen naar Gods beeld hebben wij een leven dat anders is dan het leven van dieren of planten. Handelingen 17:28 leert ons: "In Hem leven wij, bewegen wij ons en hebben wij ons bestaan." De Bijbel leert ons ook dat we zonder Christus in ons leven gescheiden zijn van God en alles wat Hij ons wil laten genieten, wat voortkomt uit het kennen van Hem en het hebben van een relatie met Hem. Sterker nog, de Bijbel leert ons dat we zonder deze relatie dood zijn in onze overtredingen en zonden, wat betekent dat we geestelijk dood zijn en niet als volwaardige wezens kunnen leven (Efeziërs 2:1-3). Er ontstaat een leegte, en vaak proberen we die met andere dingen te vullen. Maar die dingen laten ons uiteindelijk in de steek en kunnen bijdragen aan psychische aandoeningen. De eerste stap naar geestelijke heelheid is het erkennen van onze behoefte en het ontvangen van eeuwig leven door de Heer Jezus Christus. Op het moment dat we Christus aannemen, wekt Hij onze geest op, wat betekent dat we in Christus levend gemaakt worden en een nieuwe schepping worden (Efeziërs 2:4-10). Maar zelfs mensen die een relatie met God hebben door de Heer Jezus, hebben soms nog steeds verkeerde ideeën over wie God is. Wanneer we niet begrijpen dat we Zijn maaksel zijn (of Zijn meesterwerkZonde kan een negatieve invloed op ons hebben en onze kijk op onszelf en anderen beïnvloeden (Efeziërs 2:10). Zonde kan ook onze gemeenschap met God in de weg staan en onze geestelijke gezondheid negatief beïnvloeden. Daarom wordt christenen verteld dat ze een kort rekenschap moeten bijhouden met onze God en Vader (1 Johannes 1:3-9). We zijn beter toegerust om met psychische problemen om te gaan wanneer we doordrenkt zijn van Gods waarheid en een actieve relatie met Hem hebben.
Velen gebruiken Deuteronomium 28:28 om te beweren dat geestelijke ziekte van God zelf komt: "De HEER zal u treffen met waanzin, blindheid en verwardheid van hart." Maar we moeten voorzichtig zijn met zo'n algemene uitspraak. Dit zou waar kunnen zijn in het geval van Nebukadnezar in Daniël 4:31-32, maar hoe zit het met de blinde man in Johannes 9:1-3? "Toen Hij voorbijging, zag Hij een man die blind was vanaf zijn geboorte. En Zijn discipelen vroegen Hem: 'Rabbi, wie heeft gezondigd, deze man of zijn ouders, dat hij blind geboren is?' Jezus antwoordde: 'Het is niet deze man die gezondigd heeft, of zijn ouders, maar opdat de werken van God in hem openbaar zouden worden.'" Dit onderstreept een zeer belangrijk principe: God liet deze blinde man lijden, niet als straf voor een misdaad, maar opdat Zijn werken openbaar zouden worden. De beproeving van deze man, die hem jarenlang leed en schaamte bezorgde, leidde er uiteindelijk toe dat de Heer Jezus Zijn macht toonde, en het hele voorval bracht de man tot redding! De apostel Paulus is daar een ander voorbeeld van. Hij smeekte de Heer driemaal om de doorn in zijn zijde te verwijderen. De Heer gebruikte dit om te laten zien: "Mijn kracht wordt volkomen in zwakheid."“
Geestelijke ziekte is vaak een belangrijk onderdeel van psychische aandoeningen. Wanneer onze geest genezen en heel is, kan ons verstand helder denken. Een Bijbeltekst die bijna iedereen kent, is Psalm 23, die spreekt over de Heer als onze Herder. In vers 3 wordt ons eraan herinnerd dat Hij in staat is onze ziel te herstellen. In Psalm 42 en 43 lezen we driemaal: "Waarom ben je zo neerslachtig, mijn ziel? En waarom ben je zo onrustig in mij? Hoop op God, want ik zal Hem nog prijzen voor de hulp van Zijn aangezicht." Maar in Psalm 42:6 beseft de psalmist de noodzaak om tot God te roepen: "O mijn God, mijn ziel is neerslachtig in mij." Dit is de sleutel tot het overwinnen van de ontmoediging die kan leiden tot depressie en wanhoop. De bekende Charles Spurgeon zei ooit: "De geest kan veel dieper afdalen dan het lichaam, want daarin schuilen bodemloze putten. Het vlees kan slechts een beperkt aantal wonden verdragen, maar de ziel kan op tienduizend manieren bloeden." In het Oude Testament lezen we over mensen die leden onder grote ontmoediging, depressie of zelfs wanhoop. Mannen zoals Jona, Elia (1 Koningen 19:4) of zelfs David (Psalm 6:6-7; 32:3-4). We moeten hier wel waarschuwen: niet alle psychische aandoeningen zijn verbonden met zonde. Maar veel van wat we tegenwoordig psychische aandoeningen noemen, kan worden veroorzaakt door afstand te nemen van God. Zonden zoals een onvergevende geest (2 Korintiërs 2:10-11), bitterheid (Hebreeën 12:15), angst en onrust (Filippenzen 4:6-7) en een laag zelfbeeld kunnen onze ziel verlammen. Er wordt wel gezegd dat we niet helder kunnen denken als onze ziel gewond is.
De Heer Jezus hielp vaak mensen die wij als geestelijk ziek zouden beschouwen, maar tegelijkertijd herkende Hij de demonische krachten die aan het werk waren (Marcus 1:34; Lucas 11:14). In Marcus 5:1-20 maken we kennis met zo'n man. Velen zouden deze man tegenwoordig als geestelijk ziek beschouwen. Deze man woonde in graven, tussen de doden. Hij werd vaak door de maatschappij geketend, maar niemand kon hem genezen, en hij sneed zichzelf vaak en riep om hulp (Marcus 5:3-5). Maar de Heer Jezus was in staat hem te genezen, en het resultaat was dat deze man "bij zijn volle verstand" was (Marcus 5:15). Hoewel niet alle psychische aandoeningen het gevolg zijn van demonische invloed, zijn er wellicht mensen met een psychische aandoening die tegenwoordig een vorm van demonische invloed ervaren. Zulke mensen hebben in de eerste plaats de geestelijke bevrijding nodig die overgave aan de Heer Jezus hen kan bieden.
De Heer Jezus had medelijden met degenen die in nood verkeerden (Matteüs 14:14), en dat zouden wij ook moeten hebben. Mensen die lijden aan een psychische aandoening mogen niet veroordeeld worden; in plaats daarvan moeten we hen medelijden en liefde tonen door voor hen te bidden (Jakobus 5:14). We kunnen er niet zomaar van uitgaan dat een psychische aandoening het gevolg is van zonde of demonische invloed; we mogen die mogelijkheden echter niet negeren wanneer we iemand proberen te helpen of wanneer we zelf hulp zoeken. Tegenwoordig hebben we veel manieren om mensen met een psychische aandoening te helpen, waaronder medicijnen, christelijke psychiatrie en counseling. Dit is een gebied binnen het lichaam van Christus dat vaak wordt verwaarloosd. Maar het zou een gebied moeten zijn waar we de hulp van de Heer zoeken om degenen die worstelen met een psychische aandoening te bemoedigen en te versterken.
Enkele Bijbelteksten die ons kunnen bemoedigen als we erover mediteren, zijn Mattheüs 11:28-29; Romeinen 8:38-39; Psalm 34:17-18; Jesaja 40:31; 1 Petrus 5:6-7. Een goede oefening is om de Psalmen te lezen en te luisteren naar het hart van deze godvrezende mannen die worstelden met ontmoediging, depressie en wanhoop. Let er tijdens het lezen op hoe de Heer hen uit deze gemoedstoestand heeft bevrijd.